آیروسل ها از سری گازهای بی خطر می باشند که برای اطفاء حریق مکان های حساس استفاده می شوند.
سیستم ایروسل از سری سیستم های اتوماتیک اطفاء در آتشنشانی است.
آیروسل نوعی گاز است و بحث آن پیرامون سیستم اطفاء حریق باز میشود. در این سیستم مهارکننده از گاز، پودر و یا ذرات جامد استفاده میشود.
در ادامه مقاله به برسی کامل عملکرد، مزایا و معایب این تجهیز خواهیم پرداخت.
سیستم اطفای حریق آیروسل، نسل جدیدی از سیستمهای اطفای حریق گازی و ترکیبی از ذرات ریز و مواد گازی است. عملکرد این سیستم به این صورت است که برای خاموشکردن آتش، زنجیرهای از مواد جامد و ذرات گازی تولید کرده و در محیط پخش میکند.
سیستم آیروسل aerosol با از بین بردن گرما که یکی از4 عامل هرم آتش (گرما، سوخت، اکسیژن و زنجیره واکنش های شیمیایی) است، آتش را مهار میکند. این سیستمها ذرات بزرگی که آتش را احاطه کردهاند آزاد میکنند. پس از آزاد شدن ذرات آیروسل، گرمای آتش کم میشود و به تدریج آتش خاموش میگردد.
ایمن داتیس آسیا نمایندگی فروش و خدمات پس از فروش انواع تجهیزات اعلام و اطفاء حریق برندهایی نظیر لوبی، سافکس فایر و تورناتک در ایران میباشد.
سیستمهای اطفای حریق و کپسولهای آتشنشانی آیروسل را میتوان به دو صورت خودکار و دستی فعال نمود. در نمونه خودکار، سیستم با استفاده از تشخیص حرارت و دود به صورت اتوماتیک فعال میگردد. با استفاده از یک ضربه الکتریکی، تبدیل شیمیایی جامد و گاز این خاموشکننده آغاز میشود.
بعد از فعالشدن سیستم آیروسل جامد به یک خاموشکننده در حال گسترش تبدیل میگردد که این ترکیب جامد با گذر از یک قسمت خنککننده، از خروجی کپسول آتش نشانی خارج میشود و آتش منطقه را مهار و خاموش میکند.
این سیستم اطفای حریق به روشهای خفگی (حذف اکسیژن) و یا خنککنندگی، آتش را خاموش نمیکند؛ بلکه با متوقف کردن واکنش احتراق به صورت مولکولی، بدون تأثیر بر سطح اکسیژن آتش را خاموش میکند.
سیستم اطفاء حریق آیروسل از طریق دتکتور، ترموکورد و ترمومتر دستور اطفاء حریق را دریافت کرده و سپس آیروسل در محیط پخش و پراکنده می شود.
آیروسل ها به وسیله سه روش واکنش شیمیایی، کاهش دما و کاهش اکسیژن سبب اطفاء حریق می شوند. عملیات اطفا حریق آیروسل با واکنش های شیمیایی شروع می شود. به این گونه که ذرات آیروسل متراکم که شامل کربنات پتاسیم (K2CO3) هستند بر اثر گرما تجزیه شده و در نهایت ماده جامد و پودری آیروسل ساخته می شود، که متشکل از نیترات پتاسیم با ویژگی اکسید کنندگی است. هنگامی که ذرات آیروسل با آتش برخورد کنند بر اثر انرژی که از گرما دریافت کرده تجزیه شده و بعد از آن یون پتاسیم (K+) آزاد می شود. یون پتاسیم با هیدروکسید (OH+)، هیدروژن (H+ ) و اکسیژن (O+) ترکیب شده و سرانجام هیدروکسید پتاسیم (KOH) و آب (H2O) تولید می شود. همچنین آئروسل با ذرات 1 تا 2 میکرومتری آتش را پوشش داده و آن را سرد کرده و به اطفاء حریق کمک می کند.
در سیستم اطفا حریق آیروسل به خاطر این که سازوکار های متفاوتی سبب اطفاء حریق می گردد، این سیستم یکی از موثرترین روش ها بوده و برای اطفاء حریق در هر متر مکعب مقدار کمتری از آیروسل نیاز است. به عنوان مثال اگر بخواهیم مقایسه ای بین سیستم اطفاء حریق آیروسل با سیستم اطفاء حریق گازی و یا هالون داشته باشیم نسبت استفاده مقدار آیروسل نسبت به دو فاکتور دیگر می تواند 0.1 و 0.2 باشد.
سیستم اطفا حریق آیروسل مبتنی بر اطفای خودکار می باشد. آیروسل نوعی گاز است. هنگامی که سنسور های اطفاء حریق، تشخیص دود ناشی از آتش سوزی می دهند کپسول های این سیستم به اتوماتیک وار فعال می شود و کار اطفاء را انجام می دهد. آیروسل ها به سه صورت حرارتی، الکتریکی و دستی فعال می شود
این سیستم به دلیل هزینه بالایی که دارد، برای همه اماکن توجیح اقتصادی ندارد اما به طور کلی در اماکنی مانند اتاق سرور ها مورد استفاده قرار می گیرد. بهتر است که بجای سیستم آیروسل برای اتاق سرور، از سیستم FM200 استفاده گردد زیرا ریسک آسیب دیدگی به دستگاه ها پایین تر می آید
قدرت اطفاء حریق سیستم ایروسل به میزان غلظت ذرات آیروسل در برابر آتش بستگی دارد.
سیستم اطفای حریق آیروسل یک سیستم اطفا حریق سقفی می باشد که به دلیل طول عمر و هزینه های اقتصادی و همچنین کاربردی بودن آن در مهار حریق دارای محبوبیت زیادی می باشد. مکانیزم مهار آتش توسط آیروسل یک مکانیزم شیمیایی می باشد.
ذرات موجود در آیروسل در محیط پخش می شود و باعث جذب اکسیژن و هیدروژن درون آتش می شود که همین مسئله باعث شکسته شدن فرایند سوختن شده و در نهایت آتش مهار می شود.
سنسورهای اطفای حریق ایروسل با حس کردن دود و دمای بالا فعال شده و در هوا پخش می شوند و به آتش اجازه فروکش کردن را نمی دهند و حتی باعث کاهش دمای اتاق و محیط نیز می شوند تا جلوی حریق را گرفته و در نهایت آن را مهار نمایند.
اصولا مواد به کار رفته در آیروسل شامل گاز آیروسل، پودر و ذرات جامد می باشد که به هیچ عنوان برای وسایل و ماشین های اداری مضر نیست و هیچ آسیبی به آنها نمی رساند.
بنابراین می توان از این سیستم در کارگاه ها و خطهای تولیدی نیز به راحتی استفاده کرد.
از جمله معایب آیروسل می توان به معلق ماندن مواد آیروس هنگام انتشار اشاره کرد که باعث می شود روی کل فضای محیط بنشیند و بایستی در کمتر از 24 ساعت نیز هوای اتاق را تهویه کرده و وسایل و ماشین آلات و … را تمیز کاری نمود.
از مزایای این سیستم می توان موثر بودن برای انواع طبقه بندی آتش، جایگزین هالون 1310 و غیر سمی، هزینه نگهداری و پشتیبانی بسیار پایین و کم وزن و کم حجم بودن آن اشاره نمود. معایب این سیستم قابلیت شارژ مجدد را نداشته و پس از هر بار استفاده و یا اتمام تاریخ انقضاء می بایست سیستم جدید خریداری شود.
از سیستم اطفاء حریق آیروسل aerosol میتوانیم در تمامی مکانها اسفاده کنیم. به خصوص استفاده در اماکنی که دارای تجهیزات گران و مهمی است، پیشنهاد میشود.
حتی در جاهایی که بردهای الکتریکی موجود است نیز میتوانیم این سیستم ایروسل استفاده کنیم. از جمله مکانهایی که استفاده از این سیستم در آنها توصیه میشود، میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
اتاقهای سرور و دیتاسنترها
اتاقهای ترانس و ژنراتور
اتاقکهای موتور خودروها
فضای بایگانیها و آرشیوها
تابلوهای برق
سایتهای مخابراتی سیار
کتابخانهها
تونل کابل
فضاهای حاوی دستگاههای چاپ
مراکز کامپیوتری
مکانهای تجاری و اداری
نکات مهمی را در رابطه با استفاده از سیستم اطفاء حریق آیروسل باید در نظر بگیریم. البته خطرات ناشی از استفاده این سیستم خیلی کم است و به شدت توصیه میشود.
در یک مکان حساس با تجهیزات خاص، امکان آسیب در زمان تخلیه آیروسلهای اچ ای (HE) وجود دارد ولی احتمال ریسک آن کم است. به دلیل هزینه بالایی که دیگر سیستمهای لطفاء حریق مانند گاز داخلی (Inert Gas) و یا سیستمهای اف ام 200 (FM200) دارند، کاربرد آیروسل بیشتر است.
یک سیستم گازی تمیز مانند آیروسل به افرادی پیشنهاد میشود که در زمینه تجهیز کردن محیط کاری فعالیت دارند. پس حتما از کارفرمایتان تقاضا کنید تا برای نصب و تجهیز آیروسل در محیط اقدام کند
سایز سیلندر آیروسل در استفاده و انتخاب این تجهیز بسیار پذ اهمیت است که ضرورت دارد توسط کارشناسان حوزه اطفای حریق حجم و سایز سیلندر آن محاسبه شود.
نکته مهم دیگری که باید در رابطه با نصب آیروسل مد نظر قرار دهیم، میزان فاصله سیلندر با تجهیزات است. تخلیه گاز با سرعت خاصی صورت میگیرد و بنابراین باید فاصله آن با تجهیزات بر اساس دستورالعملهای مشخص انجام شود. به طور کلی اگر از سیلندر HE بزرگ استفاده کنیم، تأثیری بر دمای گاز خروجی نمیگذارد ولی اگر از سیلندرهای متفرقه پنج کیلویی که استانداردهای لازم را ندارد، استفاده کنیم، ممکن است در فاصلههای یک متری دما به شدت بالا رود و حتی به دویست درجه سانتیگراد برسد.
پس استفاده از آیروسلهای استاندارد و رعایت فاصله مناسب در زمان نصب از جمله موارد مهمی هستند که باید به آن دقت کنید. همیشه سعی کنید پیش از تخلیه تجهیزات، اتاق سرور را خاموش کنید تا تجهیزات شما خسارت کمتری ببیند و غبار ایجاد شده به آنها آسیبی نرساند
حالا که متوجه شدیم آیروسل چیست و میبایست موارد مهمی را در رابطه با آن مد نظر قرار دهیم، باید حتما به زمان نیز توجه کنیم. همیشه 10 دقیقه پس از تخلیه کامل آیروسل aerosol سعی کنید غبارها را تخلیه کنید.
این کار توسط یک فن قوی صورت میگیرد که به صورت خودکار عمل میکند و از پنل اطفای حریق فرمان میگیرد. طبق استاندارد حتما باید گاز آیروسل حداقل ده دقیقه در محیط داخلی انتشار یابد تا نسبت به اطفاء حریق و خاموش شدن آتش اطمینان حاصل شود. پس از ده دقیقه بهتر است ذرات گرد و غبار و دود ناشی از آتش تخلیه شود
پس از پایان یافتن اطفاء حریق باید در مدت زمان محدود نسبت به تمیزکاری محیط پیرامون اقدام کرد. در زمان آتشسوزی معمولا با تلفن اطلاعرسانی میشود که در این شرایط باید به سرعت خود را به اتاق سرور برسانید و پس از تهویه کامل به تمیزسازی بپردازید. این کار را با نظافت بردها و سایر تجهیزات انجام دهید و بهتر است از محلول آب و الکل استفاده کنید.
دقت داشته باشید که برای این کار بیشتر از یک روز فرصت ندارید زیرا اگر حتی یک لایه نازک و باریک از آیروسل بر روی این تجهیزات بنشیند، در بلند مدت به آنها آسیب بدی خواهد زد
برای این که تا حد ممکن ریسک تخلیه ناخواسته را کم کنید، از دتکتورهای مکنده دود و حرارت نقطهای (Air Sampling) به خصوص در بخش اطفاء استفاده کنید. تشخیص دهندههای دود بیشتر برای هشدار مورد استفاده قرار میگیرند. همیشه این طور نیست که بتوانید به صورت دستی خودتان آتش را خالی کرده و جلوی تخلیه آیروسل را بگیرید.
حتما باید از کپسولهای استاندارد و مورد تأیید استفاده کنید. استاندارد بین المللی، استاندارد اروپا و یا استاندارد ملی ایران مناسب هستند.
در کپسولهای استاندارد موارد زیادی مورد آزمایش قرار گرفته و تعیین شدهاند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
قدرت خاموش کنندگی
قدرت پرتاب
حرارت مجاز گاز
طول عمر آیروسل
فاصله مجاز سیلندر نسبت به تجهیزات
دقت داشته باشید که اگر از کپسولهای غیراستاندارد استافده کنید، ممکن است با ریسک بزرگی مانند آسیب دیدن تجهیزات روبهرو شوید. به خصوص اگر آیروسل را در اتاق سرور نصب کرده باشید
اطفاء حریق بوسیله آیروسل به میزان غلظت ذرات آیروسل در مقابل آتش سوزی بستگی دارد و مقدار مواد خاموش کننده، متعلق به مساحت ناحیه حفاظت شده و نوع خطر حفاظت شده است. هر چه سریعتر محیط حریق با آیروسل پوشانده شود عملیات اطفا سریعتر اعمال میشود.
کپسول آیروسل شامل کاور پلاستیکی، صفحه جهت دار، قطعه فعال سازی حرارتی، توری جداکننده، عنصر خنک کننده جامد، روکش آلیاژ آلومینیوم، حلقه فاصله، عنصر تولید کننده آیروسل جامد، قطعه فعال سازی الکتریکی و دو شاخه اتصال به برق می باشد.
از مزایای استفاده از سیستم اطفا حریق آیروسل می توان به عدم نیاز به لوله کش، هزینه تعمیر و نگهداری اندک، نصب آسان، کم حجم بودن، عدم آسیب به لایه اوزون، سرعت اطفا حریق بالا و عدم امکان ترکیدن کپسول اشاره کرد.
استفاده از این سیستم اطفاء حریق، در کنار مزایا و پتانسیلهایی که دارد، محدودیتهایی هم دارد که باید به آنها توجه کرد.
شرکت ایمن داتیس آسیا با اتکا بر دانش روز، فعالیت مستمر و با همکاری نیروهای فوق تخصص، هم اینک در زمره شرکت های برتر بخش خصوصی در زمینه صنعت ایمنی و آتش نشانی شناخته می شود. این مجموعه همواره در تلاش است که به صورت مستمر و پویا در گسترش زیرساخت های ایمنی و آتش نشانی کشور عزیزمان ایران ایفای نقش نموده و در راستای تحقق اهدافی همچون توسعه و صنعتی سازی فناوری های نوین گام هایی بزرگ بردارد.